Link to Home
           
Welcome!

BuzAr
(Buzarovski Archive)
is a digital collection of video, audio, photos, books, papers, scores and other artifacts related to Balkan cultures and traditions. The collection is based on Dimitrije Buzarovski's musical scores, performances, video and audio recordings, digitised cultural heritage, and musicological and ethnomusicological works.

Established: October 15, 2012

Copyright Notice:
Artifacts on BuzAr are for non-commercial, educational, or research purposes. Users of these artifacts agree to cite Buzarovski Archive.
Music Reviews / Осврти на музички настани

Емили Јањиќ Дачевиќ
  

Тамара Стојаноска
Хронологија на стиловите со азиско толкување
Запознавање со пијанистот Хају Жанг


Ентузијазам во полупразна сала
Кон концертот на Македонската филхармонија „Да танцуваме!“ одржан на 28 март 2019 година


Бура од емоции и контрасти
Кон концертот на Македонската филхармонија „Фантазија апасионата“ одржан на 21 март 2019 година


Светло, дурско и свечено
Кон концертот на Македонската филхармонија одржан на 28 февруари 2019 година

Инспиративен дувачки оркестар на млади музичари
Кон концертот на Дувачкиот оркестар при Конзерваториумот за музика и балет во Љубљана


Две премиерни изведби во Македонската филхармонија попратени со топол звук на виолина
Кон концертот на Македонската филхармонија „Фантазија апасионата“ одржан на 21 март 2019 година

Концерт на Македонската филхармонија со дурско начело
Кон концертот на Македонската филхармонија „Пет става во дур“ одржан на 28 февруари 2019 година



Хронологија на стиловите со азиско толкување
Запознавање со пијанистот Хају Жанг

Во петокот, на 5 април 2019 година, во Камерната сала на Филхармонијата имавме ретка можност да присуствуваме на целовечерен рецитал на пијано на гостинот со интернационална кариера Хају Жанг (Haiou Zhang / Zhang Hai’ou) од Кина. За пијанистот Хају Жанг нашата музичка јавност беше информирана пред неколку месеци, кога тој настапи како солист во Концертот за пијано и оркестар бр. 1 во b-moll од Петар Илич Чајковски под диригентство на Јерухам Шаровски од Израел, на турнејата на Филхармонијата во Кина. Беа одржани седум заеднички концерти во исто толку концертни сали и градови на оваа најнаселена земја во светот (Хохот, Таијуан, Тангшан, Женгжу, Хенгшуи, Хефеи и Донгуан), во интензивен период од 10 дена на преминот од старата во новата (европска) година, со пропатувани илјадници возбудливи километри по копнен и воздушен пат. Деби-рециталот во Скопје беше плод на успешната соработка на уметниците кои говорат со универзалниот јазик на музиката и изразена взаемна благодарност помеѓу Хају Жанг и Филхармонијата.

На репертоарот таа вечер се најдоа дела од три епохи кои хронолошки следеа, класицизам, романтизам и импресионизам. Преку нив Хају Жанг го прикажа својот поглед кон интерпретацијата на делата и истите ги изведе на мошне нестандарден начин.

Иако во програмата беа поставени со обратен редослед, рециталот започна со Сонатата за пијано бр. 21 оп. 53 во C-dur, „Валдштајн“, од Лудвиг ван Бетовен, која беше изведена брзо, енергично и прецизно. Adagio molto донесе едно поинакво расположение, смиреност и одмереност во звукот. Хају Жанг врз секој тон стапнуваше самоуверено, како целата енергија да ја насочува кон него. Rondo, како реминисценција на првиот став (Allegro con brio), повторно ја врати главната тема на сонатата и ведриот дух во салата, потсетувајќи дека солистот музицира пред сè за да воспостави контакт и разбирање со публиката.

Второто дело од доцнокласичниот период повторно беше соната за пијано од Бетовен од неговите последни опуси, Сонатата бр. 30 оп. 109 во E-dur. Се чини дека при изборот на темпото за оваа соната солистот отишол понапред, па низ сонатата не го чувствувавме вообичаеното „дишење“, толку потребно при изведбата на едно вакво дело.

По кратката пауза, ова несекојдневно патување продолжи во нов стил, овој пат низ блокот дела од Фредерик Шопен. Прво во овој дел на програмата се најде денес можеби најизведуваното Ноктурно во cis-moll, напишано во 1830 година, а објавено во постхумниот опус на композиторот, во 1870 година. Ова Ноктурно со својата тага како да ја маѓепсува публиката со секоја негова изведба, па пијанистите на светските сцени често го исполнуваат на своите солистички рецитали или како бис на концертите. Хају Жанг го изведе делото во еден невообичаен манир, со рубато на подолгите надолни пасажи во десната рака и контрастна динамика, и бидејќи слободата во играње со динамичкиот план и темпото е препознатлива алатка на романтизмот, не бевме изненадени од ваквата слободна интерпретација.

Следеше нежниот ситно дождлив Прелудиум бр. 15 оп. 28 во Des-dur, воедно и најдолгиот од 24-те Прелудиуми на Шопен, чија задача беше да го разложи густиот набој на емоции што се почувствува при слушањето на второто грациозно и во ритам на валс ноктурно кое следеше на програмата, Ноктурното бр. 2 оп. 9 во Es-dur.

Импресионистичкиот блок започна со прелудиумот „Бријер“ (Bruyères) од втората книга Прелудиуми од Клод Дебиси, на кој се надоврза „Девојката со ленена коса“ (La fille aux cheveux de lin), осмиот прелудиум од првата книга, кој носи едноставност, топлина и лиричност во изведбата. Во двата прелудиума преовладува пентатоничната скала која комбинирана со дијатонските хармонии и модалните каденци придонесува за своевиден фолклорен призвук. Блокот композиции од Дебиси беше заокружен со Етидата бр. 11 (Étude pour les arpèges composés) која се смета за едно од неговите доцни ремек-дела, компонирана 1915 година. Со ова дело Хају Жанг уште еднаш ја демонстрираше својата техничка подготвеност и владеењето со ритамот, импресионистички боејќи низ клавијатурата преку пасажите. Преку оваа своевидна увертира ја насетивме енергијата која следеше во финалето и врвот на рециталот.

La Valse од Морил Равел, едно од најмаркантните симфониски дела во поглед на мајсторството на распишување на оркестарската партитура, создадено во 1920 година, го наоѓа својот пат на концертната сцена и преку транскрипцијата за пијано направена од самиот Равел. Како бисер на рециталот, ова дело, поретко изведувано на нашата сцена, во изведбата на Хају Жанг прозвуче како танц помеѓу пијаното и солистот.

Крајот на концертот разбирливо беше награден со голем аплауз, а Хају Жанг ја почести публиката со изведување на два биса, „Лебедот“ (Le cygne) од Карневалот на животните од Камиј Сен-Санс во транскрипцијата за пијано на Леополд Годовски, и композицијата Реката Лиујанг (Liu Yang He) од кинескиот композитор Ванг Јијанжонг (Wang Jianzhong), базирана на истоимената кинеска традиционална песна разработена во импресионистички манир со виртуозни фигурации, арпеџа и пасажи, која побуди носталгија и воздишки кај азискиот дел од публиката.

Салата беше исполнета речиси до последното место, а веќе неколку дена пред концертот се бараше место повеќе за да се доживее ова стилски хронолошко и музички несекојдневно патување во кое нè поведе Хају Жанг, и кое заврши со успех и овации.

Емили Јањиќ Дачевиќ, 9 април 2019 година

P.S.

Рециталот на Хају Жанг одржан во Скопје, насловен “Fingerprints Recital”, беше поврзан со неговиот CD-албум Fingerprints издаден во 2017 година, а на програмата на рециталот се најдоа дури четири дела од албумот. Со изборот на програмата, пред сè заради делото од кинескиот автор Ванг, Хају Жанг се обидува да остави свој отпечаток во музичката историја, промовирајќи космополитизам и ширење на својата култура насекаде во светот.

Преку изведбите на делото Реката Лиујанг, тој истакнува дека неговата цел е да ја претстави кинеската музика пред што поразлична публика. Фактот што во публиката имаше гости од азиско потекло придонесе ова домашно дело од Кина да ја омекне атмосферата во салата, а инстантниот одговор од публиката беше неизбежен.

За концептот на рециталот, самиот Хају Жанг вели дека репертоарот беше поделен во две дијаметрално спротивни компоненти, интензивен прв дел и légère втор дел, меѓудругото и со композиции во кои Дебиси користи азиски музички елементи. Првата половина од рециталот беше посветена на Бетовен, чие творештво го изведува со посебно задоволство, а покрај ова ја има во предвид и 250-годишнината од раѓањето на Бетовен која се ближи во 2020 година, па тој со своите рецитали сака да ја започне прославата малку порано.




Инспиративен дувачки оркестар на млади музичари
Кон концертот на Дувачкиот оркестар при Конзерваториумот за музика и балет во Љубљана

Во вторникот, на 2 април 2019 година, со почеток во 19:30 часот, на сцената на Македонската филхармонија се одржа концерт на Дувачкиот оркестар при Конзерваториумот за музика и балет во Љубљана, Словенија, (Pihalni orkester, OE Glasbena šola Konservatorija za glasbo in balet Ljubljana). Нивниот настап, најпрво инициран од страна на наставниците од Факултетот за музичка уметност при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопје и Вишата балетска школа при Конзерваториумот за музика и балет во Љубљана кои соработуваа во рамките на програмата за размена на наставен кадар Еразмус+, организациски беше помогнат од страна на Државниот музичко-балетски училишен центар „Илија Николовски-Луј“ во Скопје. Овој концерт беше дел од балканската концертна мини-турнеја на учениците од Дувачкиот оркестар, која што ги опфати градовите Белград (29 март), Солун (31 март), Волос (1 април) и Скопје.

Како водач и диригент на оркестарот се претстави професорот Андреј Зупан кој е и истакнат словенeчки кларинетист. Концертот започна со Празничната увертира оп. 96 во A-dur на Дмитри Шостакович, во аранжман за дувачки оркестар на Тохру Такахаши. Делото е напишано во 1947 година како нарачка по повод одбележувањето на 30-годишнината на Октомвриската револуција, но не било изведено сè до 37-та прослава по истиот повод. Увертирата започна со фанфари во лименитe дувачи и уште од самиот почеток публиката беше воведена во свечена атмосфера и заплисната од бран на пријатен, исполнет и топол звук. Композицијата траеше шест минути, но младите музичари со својата експресивност и усогласеност на изведбата ги претворија во секунди.

После одличниот почеток, концертот продолжи со изведбата на композицијата Colors for Trombone на белгискиот композитор, професор и диригент Берт Апермонт. Делото е напишано во 1998 година, посветено на тромбонистот Бен Хемхојтс, иако може да се најде и во верзија за пијано. Colors for Trombone е композиција конципирана во четири става кои што изразуваат чувства базирани на четири бои: жолта, црвена, сина и зелена. Како солист настапи младиот тромбонист Матеј Штих, ученик во класата на професорот Андреј Карба. Оваа композиција се карактеризира со доловување на различни бои или тембри во палетата на звучни можности на тромбонот, а истовремено композиторот ни нуди впечатлива игра со опсегот на инструментот. Штих успеа да ги долови овие карактеристики, а истовремено да го запази емотивниот и програмскиот дел што во себе го носи делото, варирајќи од едно чувство кон друго, односно од една боја кон друга. Тука ќе ја споменеме уште еднаш усогласеноста на оркестарот, но овојпат во контекст на соработката со солистот.

Балканска суита, дело на словенечкиот композитор Петер Шавли која следеше на програмата, внесе позитивна енергија кај македонската публика понесена од препознатливите мелодии и ритми.

Потоа, младите уметници го изведоа едно од највеличествените дела напишани за овој вид оркестар, Mannin Veen на англискиот композитор од ХХ век, Хајдн Вуд. Насловот на композицијата се однесува на островот Ман во Ирското море, познат по спецификите на животот на келтските заедници уште од почетокот на ХI век. Дувачкиот оркестар, и посебно кларинетите, успешно ни ги претставија четирите карактеристични фоклорни теми изградени врз елементи на древната келтска култура и вкомпонирани во едноставична композиција, кои ја смирија атмосферата на концертот и со автентичноста на изведбата нè внесоа во скоро хипнотично расположение.

Официјалната програма на концертот заврши со Greek Folk Song Suite на швајцарскиот композитор Франко Цезарини. Делото се состои од три ставa. Првиот став “O Haralambis” започна со свечен тон во 7/8 ритам со карактеристична тема на грчки фоклорен танц. Во секој од трите става на делото се јавува по еден солист на различен инструмент, па така во првиот став прозвучи соло обоа. Во вториот став “Stu Psiloriti” базиран на тема на песна од островот Крит, се јави соло флејта која што мошне суптилно ја изнесе својата делница. “Vasilikos tha jino”, последниот став, заврши во нам добро познатиот танц сиртаки и соло делница на тромбон.

Освен дувачкиот состав, на концертот не останаа незабележани и групата удирачки инструменти кои заедно со харфата и контрабасот `и подарија на публиката незаборавна музичка вечер.

На крајот од програмата публиката ги награди младите музичари со заслужен долготраен аплауз пропратен со овации. За бис се изведе композицијата Klezmer Classics oд Јохан де Меи, тромбонист, диригент и композитор, базирана на музичката традиција клезмер специфична за еврејската Ашкенази култура, која била користена за свадби и забави. Композиторот успешно поврзал пет познати клезмер теми во една целина во брз, виорен ритам, со суптилна разновидна орнаментика, стилски соодветна, па нејзината декоративност ни ја долови суштината на самата композициона структура.

Mладите музичари покажаа завидна техничкa подготвеност без отстапки во стилот, темпото или интонацијата, и со младешки елан задржаа во публиката константна, мобилизирачка атмосфера во текот на целиот концерт.

За крај, ќе резимираме дека оркестарот се претстави со шест композиции, секоја различна и нова за нашата публика и секоја со свој различен концепт и различни музички елементи кои што во нивното исполнување дојдоа до полн израз. Големата сала на Филхармонијата иако не беше исполнета до последно место, беше исполнета со позитивна атмосфера како сведок дека концертот остави позитивен печат во концертниот живот кај нас. Таква посветеност, музикалност и вештина од млади уметници во средно музичко училиште треба да нè инспирира и поттикне сите нас за подигање на квалитетoт на нашите уметнички настојувања, особено кога станува збор за вистинските можности на дувачкиот оркестар.

Тамара Стојаноска, 6 април 2019 година



Ентузијазам во полупразна сала
Кон концертот на Македонската филхармонија „Да танцуваме!“ одржан на 28 март 2019 година

Во четвртокот, во својот редовен термин, Македонската филхармонија одржа концерт со наслов „Да танцуваме“. Веројатно организаторите инспирирани од насловите на делата кои беа на програмата сметале дека овој наслов ќе биде соодветен, но за жал на повикот за танц не се одзва поширок круг на публика.

На овој концерт на Македонската филхармонија за првпат после подолго време акцентот беше ставен на оркестарските музичари. На програмата беа Словенските танци (избор од) оп. 46 од Антонин Дворжак и Симфониските танци оп. 45 од Сергеј Рахмањинов. Ентузијазмот со кој оркестрантите пристапија кон изведбата на овие дела можеше да се забележи уште во првите ставови од Дворжак, но особено дојде до израз во исполнувањето на оркестарската свита танци на Рахмањинов. Ентузијазмот се чувствуваше и во начинот на кој гостинот диригент Габриел Бебешелеа од Романија го водеше оркестарот, инспириран од филхармоничарите во чиј состав за овој концерт беа вклучени повеќе млади музичари. Со секој нареден концерт во оркестарот забележуваме сè повеќе студенти што секако би го оцениле како своевидна пракса (толку потребна за студентите по музика, која кај нас заради ограничениот број оркестарски ансамбли речиси ја нема) и позитивна можност идните дипломирани музичари да ја искусат сцената во нивните студентски денови. Укажаната прилика во овој случај да настапат со талентиран и наградуван оркестарски и оперски диригент кој веќе има свое место помеѓу диригентите на денешнината, претставува дополнителен поттик за ентузијазмот кај нив да не стивнува.

Во првиот дел на концертот со Словенските танци оп. 46 од Дворжак, изборот на ставовите (танците) кои беа изведени беше направен мудро и внимателно за времетраењето на делото да се прилагоди на концентрацијата на публиката. Концертот започна моќно и енергично, а сето тоа се одрази и врз публиката која како и вообичаено даде аплауз после првиот став. Но тоа овде би го протолкувале како позитивна реакција и поттик кон оркестрантите и Бебешелеа. Понатамошниот тек на ставовите се одвиваше смирено, а најголема кохезија помеѓу дрвените дувачи и гудачите се почувствува во танцот “Sousedská” бр. 6 во која тие музицираа, се спротивставуваа и надополнуваа, за изведбата со последниот став “Furiant” бр. 8 да заврши светло и енергично.

По кратката пауза следуваа Симфониските танци оп. 45, последното дело на Рахмањинов. Во ова дело покрај колективното музицирање, оркестрантите имаа можност да се докажат и преку солистичките делници, па мотивирани од тоа беа комплетно вложени и фокусирани во исполнувањето на задачата. Флејтата, обоата, англискиот рог, кларинетот, саксофонот и фаготот одлично се надополнуваа, секој чекајќи го својот момент за изразување. Со особено уживање и внимателност оркестарот го свиреше вториот став во темпо на валцер. Во ставот и изразот, гудачите, понесени од музиката и виртуозноста со која се напишани нивните делници, наизглед делуваа како солисти, но звукот покажуваше сплотеност на силите и заедничко музицирање.

Целокупниот впечаток од концертот останува позитивен, но како голема забелешка веќе ја споменавме полупразната сала. Се чини дека најчесто посетени се концертите на Филхармонијата во кои имаме солист гостин од странство. Покрај ова, и на овој концерт како и на претходниот, најголемиот дел од публиката беа студентите по музика. Затоа би го поставиле прашањето: за кој вид на публика се наменети овие концерти и зошто посетеноста не е во поголем број? Зашто за танц сепак се потребни двајца.

Емили Јањиќ Дачевиќ, 29 март 2019 година



Бура од емоции и контрасти

Кон концертот на Македонската филхармонија „Фантазија апасионата“ одржан на 21 март 2019 година

Изминатиот четврток во салата на Македонската филхармонија се одржа мошне интересен концерт во кој беа спротивставени повеќе елементи, џез удиралки и кинеска пентатоника, австриски виолинист, комична опера и врвна виолинска француска школа, шкотски народни мелодии и ритми во раноромантичарски оркестарски звук. Под раководството на холандскиот диригент Конрад ван Алфен, македонскиот филхармониски оркестар зазвуче со една поинаква боја во која преовладуваше посебна топлина. Можеби тоа се должеше на фактот што како прво дело на програмата беше премиерата на Jasmine Flowers and Red Chestnuts од Владимир Николов, дело кое се базираше на џез хармонии и ритам, и пентатонични мотиви. Во делото посебен ефект направија делниците на удирачките инструменти одлично подготвени од страна на филхармоничарите од оваа група, а тоа очекувано придонесе за позитивна атмосфера во салата и голем аплауз. Веројатно, честа да се изведува премиера се покажа пресудна во мотивацијата и вложеноста на оркестрантите.

Како второ дело на програмата се изведе Концертот за виолина и оркестар бр. 5 во а-moll, оп. 37 од Анри Виетан, во чиј втор став се користи неофицијалната химна на Кралството Франција, „Каде може да е подобро отколку во семејството?”, која прв пат се појавува како дел од комичната опера Лусил на Андре Модест Гретри. Интересно е да се спомене и тоа дека овој концерт по неговото објавување во 1861 година, бил речиси заборавен, но Виетан верувал дека делото со текот на времето ќе добие свое место во виолинскиот репертоар што и се случило. Оваа вечер делото имаше свое место и на нашата сцена, а како солист настапи австрискиот виолинист Бенџамин Шмид. Овој виолинист покрај тоа што владее со класичниот репертоар, важи и за мајстор во изведувањето на репертоарот за виолина на ХХ век, но е и одличен џез импровизатор. Неговата умешност во изведувањето и полноста во звукот на виолината, која звучеше речиси како виола, латентно постави паралела помеѓу романтизмот и импровизацијата. Шмид го изведе делото со суверено водење на солистичката линија и со умерена експресивност и смиреност со која ги освои симпатиите на публиката.

Третото дело, повторно од Виетан, по кое беше насловен и самиот концерт, Фантазија апасионата оп. 35, исто така премиерно прозвуче на нашата сцена. Како и Концертот, и ова дело на Виетан се состои од три става. Првиот став (Allegro moderato), беше изведен со впечатлив и енергичен почеток, во кој солистот Шмид ја демонстрираше својата техника претопена во емотивните солистички делници, одлично надополнувајќи се со оркестарот. Во вториот став Largo, донесе поинаква сталожена атмосфера, која потсетуваше на своевидно збогување, за на крајот да нè доведе до финалето (Saltarella – Allegro vivace) во кое целото дело се заокружува преку класичен завршеток.

По кратката пауза следуваше Симфонијата бр. 3 „Шкотска“ во a-moll, oп. 56 од Феликс Менделсон. Оваа симфонија која се состои од четири става, Менделсон ја напишал при неговото патување во Шкотска, инспириран од тамошната народна музика. Ставовите во Симфонијата се надоврзуваат еден на друг, без пауза, нетипично за изведбите на симфониите. Филхармонискиот оркестар добро се справи со звукот на Симфонијата, која претставува бура од емоции и контрасти, и во која секој од ставовите носи поинакво расположение. Диригентот ван Алфен успеа до крај да ја спроведе својата замисла во која оркестрантите внимателно го следеа од почеток до крај.  

Емили Јањиќ Дачевиќ, 23 март 2019 година



Две премиерни изведби во Македонската филхармонија попратени со топол звук на виолина
Кон концертот на Македонската филхармонија „Фантазија апасионата“ одржан на 21 март 2019 година

На 21 март 2019 година се одржа уште еден целовечерен концерт на Македонската филхармонија под диригентско водство на Конрад ван Алфен од Холандија, а како солист на вечерта настапи Бенџамин Шмид, виолинист од Австрија. Во првиот дел од концертот на сцената на Филхармонијата прозвучија две композиции со премиерна изведба во Македонија – Jasmine Flowers and Red Chestnuts oд македонскиот автор, дипломец на Конзерваториумот во Амстердам, Владимир Николов и Фантазија апасионата за виолина и оркестар оп. 35 од Анри Виетан. Освен овие две дела се изведе уште едно дело од Виетан – Концертот за виолина и оркестар бр. 5 во a-moll оп. 37. Во вториот дел на концертот публиката беше во можност да ја проследи Симфонијата бр. 3 „Шкотска“ во a-moll оп. 56 на Феликс Менделсон.

Во последниот период Македонската филхармонија е ангажирана во повеќе полиња и разработува и презентира програма од разновидни, популарни жанрови. Овие случувања интригираат луѓе од различни сфери да се заинтересираат за Македонската филхармонија како институција и ја доближуваат музичката уметност на пошироката публика. Гостите на овој концерт спаѓаат во групата квалитетни музичари кои што творат уметност на сцена и одговараат на високото ниво кое што го носи овој оркестар.

Диригентот Конрад ван Алфен мошне вешто и со позитивна енергија ги водеше оркестарот на Филхармонијата и солистот. Впечатливо беше неговото настојување за сè попрецизно динамичко боење кое што го бараше во изведбата на секоја од композициите на програмата. Во неговиот пристап во првата изведена композиција од македонскиот автор Владимир Николов забележавме одлична контрола врз оркестарот која овозможи истакнување на главната линија во делото, контраст на двете мелодии и кинескиот призвук подвлечен со начелата на џезот. Во Симфонијата бр. 3 „Шкотска“ на Менделсон беше доловен елегичен романтичарски звук и впечаток на едноставичност.

Кога станува збор за Филхармонијата забележлив е нејзиниот растечки ентузијазам и сѐ поквалитетните и попрецизни изведби. Дувачкиот отсек, понекогаш проблематичен кога станува збор за конкретна слика на нивните изведби, на овој концерт беше збогатен во групата на хорни со студенти од Факултетот за музичка уметност во Скопје. Во симфонијата на Менделсон нивната делница е богата со карактеристични мелодии кои што даваат топлина на целосниот звук на делото.

Солистот Шмид се претстави пред македонската публика со две мошне сложени дела за виолина и оркестар од белгискиот композитор и виолински мајстор Анри Виетан. Двете дела се во три става и со виртуозни парчиња, особено Фантазија апасионата, дело во кое доаѓа до израз техничката способност и виртуозност на изведувачот. Шмид демонстрираше техничка спремност, виртуозитет и емоција преку динамичкиот план. Сликата од бурни емоции проткаени со меланхолија ја пренесе преку својата скапоцена Страдивари ex Viotti виолина од 1718 година, која владееше со сцената со својот смирен, впечатлив и пријатен звук. Очигледна беше контролата на Шмид врз својот инструмент и одличното владеење на музиката што ја изведуваше. Таквата сигурност придонесе кон целосната позитивна слика на неговата изведба.

Секој концерт на Македонската филхармонија се разликува еден од друг, не постои иста константна слика за нивните изведби, што е условено од умешноста, техничката и уметничката подготовка на диригентот и солистот. Со секој изминат концерт, Филхармонијата освен што ја надградува својата програма со изведби на премиерни дела истовремено се надградува и во квалитетот на изведбата на самата програма.

Тамара Стојаноска, 24 март 2019 година



Светло, дурско и свечено
Кон концертот на Македонската филхармонија одржан на 28 февруари 2019 година

„Пет става во дур“, токму со овие зборови беше насловен концертот на Македонската филхармонија кој се одржа на 28 февруари 2019 година. Светло, дурско и свечено. Со овие атрибути можеме да го именуваме и целокупното расположение со кое беше пропратен овој концерт.

Диригент на концертот беше познатиот Даниел Рајскин кој со својата харизма и посветеност, несебично вложувајќи се, со својата замисла го водеше оркестарот на патување низ композициите.

Концертот започна со премиерната изведба на Tанците од Марошсек од Золтан Кодај кои ја отворија вечерта и донесоа игриво расположение, пропратено со фолклорните теми во духот на Кодај. Напишани во 1927 година за пијано, а подоцна оркестрирани, овие танци го отворија патувањето на кое се надоврзаа романтичарските дела.

По ова дело следеше една кратка пауза од неколку минути со цел да се подготви сцената за делото за пијано и оркестар кое следеше. Ова се чини не беше најумешното разместување на сцената, бидејќи членовите на оркестарот немаа каде да застанат, па половината од нив мораа да излезат надвор или да застанат до сцената. Оваа пракса ја среќававме на неколку настани; како просторот позади сцената да е недоволно голем за оркестрантите при промена на сцената. Ова за момент ја наруши атмосферата и сконцентрираноста на концертот, но сето тоа беше заборавено со излегувањето на солистот на вечерта.

Како солист и ѕвезда на вечерта со особено внимание од публиката беше проследен рускиот пијанист Андреј Гугнин, кој со извонредна техничка подготовка, чист тон и леснотија го изведе Kонцертот за пијано и оркестар бр. 2 во A-dur од Франц Лист. Театралноста и шармот со кој Гугнин заведуваше дополнително ја освои публиката која го награди со долг аплауз по кој следеа два биса. Првиот бис беше замислен како сувенир на концертот со заеднички настап на двајца водечки пијанисти од помладата генерација, воедно и пријатели: Гугнин заедно со нашиот пијанист Дино Имери изведоа (веројатно коавторска) обработка на македонската народна песна „Елено ќерко, Елено“ поставена во четирирачно пијано. Со вториот бис Гугнин повторно ја демонстрираше својата супериорна техничка подготвеност и “Precipitato” и енегрично `и го пренесе на публиката третиот став од Сонатата бр. 7 од Сергеј Прокофјев. Средишниот експресивен дел го изведе со голема самоконтрола, јасност и прецизност. Двата биса беа испратени со долг и гласен аплауз.

По паузата која следеше, на репертоарот се најде и Симфонијата бр. 3 во D-dur оп. 29 од Петар Илич Чајковски. Напишана во 1875 година, таа е единствената симфонија на Чајковски која е напишана во дурски тоналитет и која содржи пет става, оттаму и насловот на концертот, и од сите симфонии на Чајковски тоа е онаа која што најмалку се изведува – на концерти. Заради нагласеното танцово начело, поединечни ставови на делото најчесто се изведуваат како балетска музика. Бидејќи целата симфонија звучи светло, уште по завршетокот на првиот став од публиката беше изнуден силен аплауз. Тоа на момент ја наруши целината на делото, но благодарение на смирените завршетоци на останатите ставови, делото под вешто водство на искусниот Рајскин успеа да зазвучи целосно и непрекинато, како што и му доликува на едно симфониско дело на романтизмот со целата негова грандиозност во оркестрацијата, хармонијата, мелодичноста и времетраењето.

Доколку би ги сублимирале сите впечатоци од вечерта, секако резултатите кои произлегуваат на крајот се позитивни. Единствено останува да се размисли околу изборот и комбинирањето на не толку изведуван репертоар. Кога станува збор за премиерно изведени дела, изведувачите и публиката се секогаш поставени пред предизвик околу интерпретацијата и прифаќањето на делото, што од друга страна придонесува за збогатување на репертоарот и отворање на нови музички хоризонти.

Емили Јањиќ Дачевиќ, 2 март 2019 година



Концерт на Македонската филхармонија со дурско начело
Кон концертот на Македонската филхармонија „Пет става во дур“ одржан на 28 февруари 2019 година

На 28 февруари 2019 година се одржа целовечерен концерт на Македонската филхармонија под диригентско водство на Даниел Рајскин, а како солист на пијано настапи Андреј Гугнин од Русија. Концертот го носеше насловот „Пет става во дур“.

Концертот беше конципиран во два дела одделени со пауза. Во првиот дел, Филхармонијата го отвори концертот со премиерната изведба на Танците од Марошсек од Золтан Кодај, а потоа сцената беше препуштена на солистот кој го изведе Концертот за пијано и оркестар бр. 2 во A-dur, S.125 од Франц Лист. Во вториот дел од концертот прозвучи не многу често изведуваната Tрета симфонија во D-dur оп. 29, наречена „Полска“ на Петар Илич Чајковски.

Следејќи ги и претходните концерти на Македонската филхармонија многу лесно може да се забележи дека Филхармонијата одлично соработува и взаемно создава музика на сцена со маестро Рајскин. Како и во претходните заеднички концерти и во овој се забележа задоволството кај музичарите на сцена, вешто водени од страна на диригентот полн со позитивна енергија. Се истакна одличното динамичко нијансирање на оркестарот особено во делото на Кодај и симфонијата на Чајковски, додека во изведбата на Концертот за пијано и оркестар, оркестарот мошне солидно го следеше солистот во секој негов отсвирен тон. Сепак, неизбежен е впечатокот дека во нашиот оркестар сеуште недостасува заедничкотo дишење на изведувачитe во оркестарот и взаемнотo почнување на фразатa, односно претставата за еден механизам кој заедно дише во текот на целата изведбa на композицијата.

Делото на Золтан Кодај од 1927 година разработува шест мелодии собрани од поднебјето на унгарскиот град Марошсек, по кого и делото го има добиено своето име. Главна карактеристика на оваа композиција е колоритот на оркестарскиот звук и контрастот во оркестарските бои, нешто што диригентот успеа да го извлече од Македонската филхармонија на овој концерт. За почеток на концертот делото зазвучи во салата на Филхармонијата со својот карактеристичен танцов ритам.

На Концертот за пијано и оркестар бр. 2 Франц Лист започнал да работи во 1839 година, а го завршил во 1857 година, но последните ревизии на делото ги направил во 1863 година. Овој Kонцерт од проследувачите на музичката уметност многу често е опишуван и како симфониска поема за пијано, заради главната тема која доживува бројни трансформации и варијации, се развива постепено со доза на мистичност, смиреност и колаж од богати хармонии. Солистот го донесе концертот на свој начин, со огромна контрола врз инструментот. Гугнин свиреше со леснотија и публиката ја почувствува секоја завршена фраза, особено исклучителнатa piano динамика во која што се истакна секој отсвирен тон. Посебно интимна атмосфера се создаде во средниот дел од концертот наметната од нежниот дијалог помеѓу пијаното и соло виолончелото што овозможи целосна изразност на главната мисла во делото. Битно е да се истакне дека солистот долови успешна градација од почетокот до крајот на изведбата. Како изненадување за публиката, после завршувањето на Концертот, солистот го повика на сцената нашиот млад пијанист во подем Дино Имери и заедно во четири раце изведоа аранжман за пијано на староградската македонска песна „Елено ќерко, Елено“. Гугнин потоа отсвири уште едно дело на бис, третиот став од Сонатата бр. 7 од Сергеј Прокофјев.

Вториот дел од концертот беше посветен на музиката на Чајковски и неговата Tрета симфонија во D-dur оп. 29. Симфонијата Чајковски ja напишал во 1875 година, a својот наслов „Полска“ го добила од страна на диригентот Аугуст Манс. Ова е единствената симфонија на Чајковски компонирана во пет, наместо вообичаените четири става и многу често, во тој поглед, е споредуванa со Третата симфонија на Роберт Шуман. Многу критики оценуваат дека Симфонијата е повеќе академски градена, сo фокус на техничкото начело во композиторското мајсторство, односно композиторот во ова дело прави отстапки во формата како и начинот на кој вообичаено ја користи хармонијата, со што се губи познатиот манир на Чајковски. Во оваа изведба на Македонската филхармонија се почувствува динамичкотo нијансирање карактеристично за романтизмот и целосна склопеност на делниците, особено во гудачкиот оддел. До израз дојдоа и дувачите кои што најчесто се проблематични на концертите на Македонската филхармонија. Тука треба да се издвои соло тромбонот во третиот бавен став кој мошне успешно ја изнесе својата делница. При крајот на концертот се наметна впечатокот дека дојде до замор во изведбата и опаѓање на живиот карактер кој што го носи ова дело.

Тамара Стојаноска, 3 март 2019 година


↑ Back to top
 
Home
© Buzarovski, 2019
All rights reserved.
Unauthorized duplication of any of the materials related to the files
which are part of this web site is a violation of applicable laws.